CÁCH SẮC THUỐC NAM, THUỐC BẮC - NHỮNG KỸ THUẬT CẦN BIẾT CÁCH SẮC THUỐC NAM, THUỐC BẮC - NHỮNG KỸ THUẬT CẦN BIẾT

0971 39 44 55

previous arrow
next arrow
Slider

CÁCH SẮC THUỐC NAM- THUỐC BẮC VÀ NHỮNG KỸ THUẬT CẦN BIẾT

SẮC THUỐC NHỮNG KỸ THUẬT CẦN BIẾT

Trong Đông Y thì sắc thuốc được coi là một kỹ thuật khá công phu, cẩn trọng và tỷ mỷ. Đặc biệt trong Y thuật thì điều này là hết sức quan trọng và được tông truyền dặn dò kỹ lưỡng. Tuy nhiên, điều này lại không mấy ai biết đến kể cả những người biết thuốc. (điều này gọi là cái biết bên ngoài, biết mà cũng như không biết chính là vậy)

PHAN THI QUẢ

PHAN THI QUẢ

Bài viết này, xin nêu lên một vài tiêu chí cơ bản để mọi người cùng tham khảo để nâng cao hiệu quả khi dùng các bài thuốc đông y, nam dược trong khi sắc thuốc.

Sắc thuốc có nghĩa là dùng một chất lỏng (nước, rượu…) đổ ngập dược liệu, đun sôi lên, chắt lấy nước để uống. Đông y gọi là thuốc thang.

Thuốc thang được dùng rộng rãi nhất vì hấp thụ nhanh, công hiệu cũng nhanh, mọi tật bệnh đều có thể dùng thuốc thang, nhất là bệnh mới cảm hoặc cấp tính.

Thuốc thang thường uống làm 2 – 3 lần chính yếu  trong ngày: trưa, chiều và tối. Với các loại thuốc thang H'rai đều sử dụng 3 bữa chính yếu và được khuyến khích nên dùng thay cho nước uống trong ngày là tốt nhất.

 

 

 

 

 

 

1. Dụng cụ sắc thuốc và nước để sắc

a. Dùng siêu bằng đất là tốt nhất, nhưng ngày nay có thể dùng ấm men hay nhôm; không được dùng đồ sắt, gang vì có nhiều dược liệu kỵ gang, sắt (chất chát, acid…). Siêu, ấm dùng không nên nhỏ quá, phải chứa được tối thiểu 1,5l nước.
b. Nước dùng phải là nước trong, sạch (nước mưa, nước máy, nước giếng hoặc nước được lấy từ suối trong nơi thượng nguồn  là tốt nhất ).

2. Kỹ thuật sắc thuốc
Kỹ thuật sắc thuốc đối với công hiệu của thuốc rất quan trọng. Lý Thời Trân, một lương y nổi tiếng lúc đương thời có viết: “Uống thuốc thang, dẫu phẩm chất thuốc tốt và bào chế đúng phép, nhưng sắc lỗ mãng, vội vàng, đun lửa không đúng mức, thì thuốc cũng không công hiệu”. Mặt khác với Y thuật H'rai chân truyền, khi sắc thuốc mà thân khẩu ý bất tịnh khiến cho năng lượng mất tập trung cũng sẽ làm thuốc mất đi công hiệu. Điều này, hết sức thận trọng lưu ý.

Đặc biệt sự đảo lộn vị trí thang thuốc, lật ngược vị trí là điều tối kỵ mà theo truyền thống Chăm H'roi và các đồng bào dân tộc thiểu số được coi là sự phỉ báng ngạo mạn với tánh linh cây cỏ vạn vật. Không chỉ làm cho thuốc mất đi công dụng mà còn có tác dục ngược lại. ( Điều này đã được minh chứng và hết sức cẩn trọng trong khi chỉ dẫn trao truyền) 
Sắc thuốc có một quy tắc nhất định cần phải tuân theo (nhất là mức độ lửa, nước và thời gian).

Tóm lại như sau:
Có hai loại thuốc sắc: thuốc phát tán và thuốc bổ.

  • Sắc thuốc phát tán: loại thuốc này phần nhiều lấy khí, cho nên dùng lửa to (vũ hỏa) sắc nhanh, đổ ít nước (vừa đủ ngập dược liệu) sắc một lần, đun sôi độ nửa giờ.
  • Sắc thuốc bổ: loại thuốc này cần lấy vị cho nên phải dùng lửa nhỏ (văn hỏa), sắc chậm để chất thuốc đủ thì giờ thoát ra, đổ nhiều nước (ngập thuốc trên 3-5cm), đun âm ỉ trong 2 giờ. Sắc 2 lần, cô lại 2 nước cho đến khi còn 1 bát độ 250 ml.
  • Các loại thuốc thơm, cần lấy khí vị cho nên khi sắc thuốc gần được mới bỏ vào sau (bạc hà, tử tô, kinh giới, quế chi).
  • Các loại khoáng vật (thạch cao, đại giả thạch, thạch quyết minh…) tinh dầu thuốc khó ra, cần phải giã nát rồi mới sắc.
  • Nếu trong thuốc thang có a giao, xuyên bối mẫu, xuyên tam thất (tán bột) thì khi sắc được thuốc thang mới cho các vị trên vào đánh tan ra mà uống. Các loại như quế, trầm, bắc mộc hương thì phải mài với nước thuốc rồi uống (xung phục).
  • Ma hoàng thì phải sắc trước, bỏ bọt, sau mới cho thuốc khác vào để sắc (ma hoàng thang).
  • Thang thuốc có các vị thuốc là hạt (sa nhân, tô tử…) thì cần làm dập trước khi sắc.
  • Các dược liệu là bột, có lông cần cho vào một túi vải để sắc.
 

 Ghi chú: Đối với thang thuốc trẻ em, dùng siêu bé hơn; số lượng nước thuốc lấy độ 1/2 hay 1/3 của người lớn.

 Đối với thuốc Nam H'rai mỗi thang có thể sử dụng đến 4-5 ngày, do hàm lượng dược tính khá cao và đậm đặc bởi khai thác những thảo mộc có độ tuổi ít nhất từ 20 năm lên đến hàng trăm năm tuổi. 

3. Trách nhiệm chung trong vấn đề sắc thuốc
Để thực hiện đúng đắn quy tắc sắc thuốc nói trên, để thuốc sắc có công hiệu thì:
a. Người kê đơn phải ghi chú rõ ràng trong đơn thuốc: Các vị cần sắc trước hay sắc sau.
b. Người bốc thuốc phải gói riêng những vị kê trong đơn theo lời dặn của người kê đơn để người sắc thuốc không lầm lẫn và ghi ngoài thang thuốc.
c. Người sắc thuốc phải hiểu rõ cách sắc thuốc, tuân thủ theo chỉ dẫn  và quy tắc sắc thuốc để thấy tầm quan trọng của việc sắc thuốc mà tuyệt đối tuân theo kỹ thuật đã được hướng dẫn. 
Phải theo dõi quá trình sắc thuốc, nhất là khi thuốc đang sôi (giờ cao điểm) phải có mặt tại chỗ và canh lửa nhỏ nhẹ giúp tránh trào bọt và giúp dược liệu được hoạt tiết tốt nhất. (nếu không thuốc sẽ bị trào hoặc bị cháy)

Phải có biện pháp chống lầm lẫn cụ thể để tránh nhầm lẫn số thứ tự (áp dụng cho phác đồ có qui định số thang theo thứ tự).

CHÚC AN LẠC VÀ HẠNH PHÚC!

 

 

 

 

trithoatvi
 

Để lại bình luận của bạn: